پس از آنکه اولین وبگاه (سایت) اینترنتی در سال ۱۹۹۱ به صورت برخط (آنلاین) در اختیار کاربران قرار گرفت؛ 8 سال طول کشید تا در کوران حوادث سیاسی پس از دوم خرداد اولین سایت خبری رسمی ایرانی بر روی شبکه جهانی اینترنت قرار گیرد.

در آن سالها جناح موسوم به دوم خرداد فضای رسانه ای کشور را با مطبوعات، هفته نامه ها و ماهنامههای زنجیره ای پر کرده بود و تنها خبرگزاری داخلی فعال در کشور خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی – ایرنا- بود که به همان سیاق سابق خود اخبار را روی تلکس برای روزنامه ها ارسال میکرد، تا اینکه فاتح، عضو لندننشین ستاد انتخاباتی موسوی موسس و مدیرعامل خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در سال ۱۳۸۷ سبکی متفاوت از خبرگزاری را در ایران با شعار «هر دانشجو، یک خبرنگار» در ایسنا بنیان گذاشت. وی در مقالهای با عنوان «پیشنهادهایی برای بهبود نظام رسانهای کشور» به طرح مدلی باعنوان «مدل بینابینی» پرداخته و آن را راهگشای عبور از وضعیت انفعالی نظام رسانهای در ایران دانستهاست. در بخشی از این مقاله درباره ایسنا آمدهاست: مدل بینابینی - که شالوده آن را تلفیق مزیتهای فناوریهای نوین با اهداف و نیازهای ملی شکلداده - در جوامعی با خصلتهای فرهنگی ایران میتواند راهگشای بسیاری از مشکلات بوده و مانع انفعال دربرابر رسانهها شود. البته در آن زمان ضریب نفوذ اینترنت و میزان مراجعه مردم به آن در سطح بسیار پایینی قرار داشت اما ایسنا با استفاده از نیروهای جوان و با انگیزه خود، سبک نوینی در خبر رسانی را پایه گذاری کرد و با توجه به خاستگاه سیاسی مدیران و بدنه آن و توجه ویژه اصلاح طلبان به رسانه ها برای تاثیرگذاری روی افکار عمومی با تاکید بر اینکه رسانه رکن چهارم دموکراسی است و عبور از برخی خط قرمزهای موجود، توانست لقب "رسانه دولت اصلاحات" را تصاحب کند.
در میانههای دولت دوم سید محمد خاتمی، اصول گرایان تصمیم گرفتند خلا قدیمی خویش در عرصه رسانه را جبران کنند؛ این مقطع زمانی بود که عرصه طلایی روزنامههای دوم خردادی سپری شده و حضور در فضای مجازی با رسانه‌‌‌‌ای جدید(خبرگزاری) دغدغه ای برای سیاسیون شده بود، رسانه ای که به دلیل ماهیت خود، هرچند در "خط مقدم" قرار میگرفت اما به نسبت روزنامه هزینه سیاسی و اقتصادی کمتری برای گردانندگانش داشت. بسیاری ازعقلای اصولگرایان، سعی میکردند خود را با تحولات جدید اجتماعی و سیاسی منطبق کنند، از این رهگذر بود که دو خبرگزاری فارس و مهر همزمان در 1382 پا به عرصه گذاشتند و انصافا یکی از آنها (خبرگزاری فارس) خیلی زود توانست جای خود را در این عرصه باز کند. این فضا تا اواخر عمر دولت دوم اصلاحات ادامه داشت، البته در این میان نباید از آغاز به کار بازتاب غافل شد. بازتاب که تقریبا اولین سایت خبری غیر رسمی ایرانی بود در سال 81 پا به عرصه اطلاع رسانی نهاد و توانست در خلا موجود به خوبی رشد کند و با استفاده از قالب شکنی و البته رانتهای اطلاعاتی و خبری ویژه اش که از وابستگی آن به دبیر مجمع تشخیص مصلحت ناشی میشد جای خود را در میان رسانهها به عنوان سایتی با اخبار ویژه باز کند. بازتاب در آن مقطع رویکرد انتقادی نسبت به دولت اصلاحات داشت. این جایگاه ویژه به گونه ای است که پس از گذشت نزدیک به ده سال از راه اندازی این سایت، هنوز برخی سایتهای خبری قالب صفحه آن را برای راه اندازی سایت مورد استفاده قرار میدهند. البته فعالیت این سایت به دلیل استمرار رویه افراطیاش در انتشار اخبار جنجالی بیمبنا در سال 85 متوقف گردید.
 
 انتخابات؛ فصل تولدها
با نزدیک شدن به نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری و همین طور فراگیرتر شدن استفاده از اینترنت همه فعالان و نامزدهای شرکت کننده اقدام به تاسیس سایت خبری برای بیان دیدگاه هایشان کردند و خبرگزاری ها و سایتهای موجود هم با توجه به خاستگاههایشان به تبلیغ و حمایت از نامزد مورد نظر پرداختند. در این میان میتوان به سایت آفتاب وابسته به مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، بازتاب وابسته به دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، خدمت وابسته به ستاد محمود احمدی نژاد، فردا وابسته به قالیباف و نیز سایتهای شخصی نامزدها اشاره کرد.
انتشار اخباری كه از طرق معمول - نظیر مطبوعات و رادیو و تلویزیون - امكانپذیر نبود هم به وسیله سایتهای اینترنتی انجام میشد. تقریباً تمام كاندیداها در موسم انتخابات اقدام به تاسیس سایت اینترنتی كرده بودند. تعدادی از آنها نیز خود به نوشتن در سایتها روی آورده بودند - از جمله میتوان به سایت مصطفی معین اشاره كرد - بازار پرسش و پاسخ اینترنتی نیز بسیار داغ بود. البته به دلیل عدم امكان نسبی تعقیب از طرف محاكم قضایی، بسیاری از شایعات نیز از طریق همین رسانه در سطح جامعه منتشر می شد. تب بهكارگیری رسانههای جدید در میان كاندیداها به قدری بالا گرفته بود كه حتی تعدادی از كاندیداها به عضویت گروههای دوستی اینترنتی نیز در آمدند. خبرگزاری فارس در آن زمان اعلام كرد كه مهدی كروبی به اوركات پیوسته است. او اولین كاندیدایی است كه برای اعلام نقطهنظرها و سیاستهای آینده خودش به اوركات پا گذاشته است. همین طور استفاده بیش از پیش کاربران اینترنت از رسانه وبلاگ موجب به راه افتادن موجهای وبلاگی طرفداری از نامزدها شد و حتی ستادها برای بالابردن وجهه مردمی خود وبلاگهای بسیاری با مضامین سیاسی - انتخاباتی راه اندازی کردند. این روند با گذشت زمان و استفاده هر چه بیشتر از اینترنت افزایش یافت و در مقاطع مختلف از جمله انتخابات سومین دوره شورای شهر و انتخابات هشتمین دوره مجلس ادامه یافت و اوج آن در انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری در راه اندازی سایتهای خبری، وبلاگ ها و شبکههای اجتماعی بروز یافت.


9 دی

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390    | توسط: سعید    |    | نظرات()